Do te ringjallim Adrianopolisin mes rrenojave

Nje projekt i iniciuar se fundi nga pala shqiptare dhe ajo italiane, synon kthimin e rrenojave arkeologjike te qytetit antik te Adrianopolit ne rrethin e Gjirokastres ne nje qender terheqese per grupet e vizitoreve, kryesisht ne drejtim te turizmit kulturor. Projekti vazhdim i nismave te meparshme te realizuara ne Adrianopolin antik, synon t’i jape nje shtyse te rendesishme zhvillimit te turizmit kulturor ne zonen e Gjirokastres dhe me gjere. Ne intervisten e meposhtme drejtuesi i misioni arkeologjik shqiptaro-italian ne Adrianopol, profesori Roberto Perna, shpjegon disa prej detajeve te ketij projekti per gazeten “Koha Jone”.

Z. Perna, cili eshte synimi i projektit “Archadrin”?

Projekti ka si qellim te jete ne vazhden e aktiviteteve qe kane nisur prej kohesh, ne sitin arkeologjik te Adrianopolit, duke permendur edhe projektin TAU-Teatri Antichi Uniti, financim i Rajonit te Markeve-Itali, te cilet kane si qellim lindjen dhe organizimin e Parkut Arkeologjik te Adrianopolis-Sofratike. Zona ku shtrihet qyteti romak eshte ne pjesen me te madhe nen shtresat e dheut. Sot kemi te zbuluara vetem teatrin dhe nje pjese te zones urbane, e zbuluar prej germimeve qe po realizon prej vitit 2005 Universiteti i Macerates-Itali. Territori i Lugines se Drinos eshte plot me pasuri arkeologjike, te nje rendesie shume te madhe qe duhet te njihen per te vazhduar me instrumentet e planifikimit qe do te finalizohen me tutelimin dhe vleresimin turistik te ketij territori. Objektivi i projektit eshte fillimi i organizimit dhe strukturimit te parkut.

Cfare aktivitetesh jane parashikuar te realizohen gjate ketij projekti ?

Jane nje sere iniciativash qe do te realizohen gjate zbatimit te projektit ne kete sit arkeologjik. Programi i projektit perfshin zgjerimin e zones se vizitueshme nepermjet germimeve te reja arkeologjike, qe jane duke u organizuar edhe fale financimeve te Ministrise se Puneve te Jashtme te Italise. Pjese e tyre eshte kompletimi i hartes arkeologjike per te pasur informacionet e nevojshme per realizimin e hartes se mbrojtjes dhe vleresimit te Parkut te Adrianopolis dhe te Lugines se Drinos, restaurimi i gjetjeve arkeologjike te levizshme dhe te palevizshme, me qellim edhe ekspozimin e tyre ne te ardhmen, ne nje muze arkeologjik, ne kete rast mund te perdoret laboratori arkeologjik i Universitetit te Gjirokastres, realizimi i infrastrukturave te nevojshme ne funksion te parkut qe tashme jane te parashikuara te plani i administrimit, realizuar ne kuader te Projektit TAU, stimulimi i aktiviteteve te valorizimit dhe promocionit turistik, sic mund te jete nje shfaqje ne ambientet e Teatrit, duke perseritur eksperiencen e vitit 2006, kur u organizua shfaqja teatrale “Bakantet”. Pjese e ketyre aktiviteteve do te jete gjithashtu organizimi i nje kampi me vullnetare, ku mund te marrin pjese studentet e dy vendeve. Mendoj se zona e Dropullit dhe rajoni i Gjirokastres do te jene perfituesit kryesore te ketij projekti.

Projekti “Archadrin” a parashikon nderhyrje konkrete ne sitin arkeologjik ?

Puna qe parashikon projekti ne kete drejtim eshte pastrim i sistemit te kanalizimeve. Ky aktivitet parashikon rihapjen e kanalit per kullimin e ujerave te shiut qe grumbullohen te zona e Teatrit, duke rivene ne funksion rrjetin e shkarkimit te ujerave te shiut ne lumin Drino. Permbytja e zones arkeologjike shkakton demtim te strukturave te ndryshme qe jane zbuluar nga germimet arkeologjike. Ne realizimin e ketij aktiviteti Universiteti i Macerates do te bashkepunoje me specialistet gjeologe te Universitetit te Camerino-s, si dhe me specialistet e Qarkut te Gjirokastres. Ne vijim do te synohet restaurimi i strukturave arkeologjike. Ky element parashikon qe te beje me te qendrueshme strukturat e teatrit dhe te te gjithe sitit ku po germohet. Ne kete proces nen drejtimin e Universitetit te Macerates do te marre pjese edhe Drejtoria Rajonale e Turizmit dhe Kultures Kombetare Gjirokaster. Pjese e projektit eshte edhe zgjerimi i zonave te germimit dhe studimit te kontekstit gjeomorfologjik territorial. Do te vazhdoje germimi i zonave publike te qytetit duke zgjeruar zonen e vizitueshme perreth teatrit.

Aktualisht infrastruktura rrugore qe te con ne sitin arkeologjik paraqitet tejet e amortizuar, nderkohe qe mungon edhe sinjalistika turistike. A do te kete nderhyrje ne kete drejtim ?

Projekti ne fjale parashikon edhe realizimin e infrastrukturave te lehta ne zonen e parkut. Kjo parashikon disa nderhyrje qe kane te bejne me sistemimin e rruges qe te con te siti arkeologjik si dhe vendin qe perdoret si parkim. Gjate projektit do te nderhyhet edhe per realizimin e rrethimit te zones publike qe eshte objekt germimesh. Sinjalistika rrugore dhe panelet didaktike. Per sa i perket sinjalistikes turistike parashikohet vendosja pergjate rruges kombetare te disa tabelave rrugore: nje ne Gjirokaster duke ardhur nga Veriu, nje te kryqezimi i Sarandes, pergjate rruges kombetare, nje ne Kakavije dhe dy ne afersi te ktheses per ne Sofratike. Do te perdoren te njejtat modele te perdorura per sitet e tjera arkeologjike te Shqiperise. Nje tabele ne permasa te medha do te vendoset te hyrja e Parkut, duke ofruar te dhena baze te karakterit arkeologjik. Ne koordinim dhe realizim te ketij aktiviteti se bashku me Universitetin e Macerates, do te marri pjese Drejtoria Rajonale e Monumenteve te Kultures dhe Qarku Gjirokaster.

Cfare pune do te behet per menaxhimin dhe promovimin e vlerave te ketij siti arkeologjik si pjese e rendesishme e zhvillimit te turizmit kulturor ne zonen e Gjirokastres ?

Nje pjese e rendesishme e projektit eshte restaurimi i gjetjeve arkeologjike te ruajtura ne magazine. Gjate germimeve te viteve te fundit jane zbuluar monedha, fragmente qeramike, etj. Materiale te tjera parashikohet te dalin ne drite me germimet ne zonen e nekropolit. Parashikohet qe me ndihmen e eksperteve restauratore dhe ne bashkepunim me laboratorin arkeologjik qe do te instalohet ne ambientet e Universitetit te Gjirokastres, te filloje restaurimi i te pakten 60 objekteve. Ne kete aktivitet do te angazhohet Universiteti Macerates, Universiteti Gjirokastres dhe Provinca e Macerates. Ne drejtim te promovimit te vlerave arkeologjike projekti parashikon realizimin e nje flete palosje dedikuar ofertes turistike te territorit me referim te vecante Parkun Arkeologjik te Adrianopolis si dhe pasurite arkeologjike te Lugines se Drinos.

Projekti per shnderrimin e zones

Nje prej objektivave kryesore te Projektit per shnderrimin e Gjirokastres ne nje turizem kulturor eshte dhe realizimi i nje volumi qe mund te perdoret si mjet pune, si nga entet lokale dhe nga studiues te ndryshem. Ky botim do te permbaje dokumente te germimeve te zhvilluara, analiza te materialeve te restauruara, harten arkeologjike per tutelimin dhe vleresimin e territorit, si dhe studimin me inkuadrimin gjeomorfologjik te zones. Pergjate projektit synohet edhe realizimi i nje spektakli artistik ne ambientet e Teatrit te Adrianopolis, si dhe organizimi i nje Kampi Nderkombetar Vullnetaresh.

• Dhe Berati ne UNESCO!
• Hadrianopolis – Justinianopolis: të rejat
• Underwater Heritage – Pasurite Nenujore
• Trashegimia Kulturore Evropiane ne Tirane
• Shtepia e gurte e Zekateve, e ardhmja e turizmit kulturor